Michel Butor’un Dereceler Romanı Üzerine Notlar

  • Dereceler, Butor’un ‘yeni roman’ akımı adına ortaya koyduğu büyük bir manifesto niteliği taşır. Her ne kadar ülkemizde ‘Değişme’ eseri, Butor’un en önemli eseri yahut magnum opus’u olarak görünse de ‘Dereceler’, roman sanatının ‘ayrıntılara’ odaklanan yüzünün en belirgin örneğidir.
  • Kaydedilebilecek ve böylece aktarılabilecek nasıl bir gerçeklik vardı elde? Nasıl ve elbette bir diğer sual de ne kadar?
  • Butor iyi ki belli başlı şeyleri başaramadı. Roman sanatına yaptığı katkı kesinlikle mühim, fakat bu sanatın yüzünü çevirmesini istediği o yer, hem bu sanatı ortaya koyanların hem de bu sanatı takip edenlerin kesinlikle barınamayacakları bir yer diye düşünüyorum.
  • Bir sınıfa girmek ve bir sırada oturmak beni yeniden heyecanlandırdı. Öğrencilik yıllarıma doğru giderek, kendi hatıralarımı, Butor’un anlatımıyla akraba kılmaya çalıştım. Ayrıntıları derinleştirmeye çalıştım ve o sırada, aslında öğrenciliğime dair neredeyse her şeyin Titanik gibi, karanlığın derinliklerinde uyuduğunu fark ettim. O derinliği kurcaladıkça, o derinliğe sanki gömüldüm. Ayrıntılar insanı böyle yapmaz mı? Butor bunu düşünmüş müdür veya ne kadar düşünmüştür elbette merak ediyorum, fakat ‘yeni roman’ın üzerinde durduğu bu çaba, hatıraların bizim için farklı boyutlarını görmemiz açısından oldukça mühim.
  • Yoğun bir metinlerarasılık göze çarpıyor. İktibaslar, isimler ve eserler çoğu yerde direkt olarak göz çarpıyor.
  • Büyük bir anglo-sakson tarih anlatısı uğraşı.
  • Türk eğitim sistemi üzerine böyle bir kurgu çalışması? Aklıma çok uzak bir bağlantı olsa da Nuri Bilge Ceylan’ın Kasaba filmi geldi. Oradaki sınıfa dair verilen ayrıntılar ‘yeni roman’ fikrini ve bu romanı açıklamak için yardımcı olabilecek bir çeşit. Zaten ‘yeni roman’cıların sinemaya dönük çehrelerinin, roman sanatı üzerine bize yeni ve sağlam birçok fikir verdiği âşikâr.
  • Bütün yağmur damlalarını sayamayız. Bütün kum tanelerini. Bütün fikirlerimizi veya.

“Roman, anlatının laboratuvarıdır.”

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s